Siedzę po tej stronie okienka, której wszyscy nienawidzą.

Mam czterdzieści dwa lata. Pracuję w jednym z oddziałów, w obsłudze klientów i częściowo w sprawach emerytalnych.

Zacznę od rzeczy, która jest niepopularna i prawdziwa: większość decyzji, o które ludzie się na mnie wściekają, nie są moimi decyzjami i nie mam w nich żadnego luzu. Przepis mówi, ile lat składkowych trzeba mieć. Przepis mówi, jak przelicza się okres pracy w gospodarstwie rodziców.

Ja to stosuję. Nie mam prawa postanowić inaczej, i to jest dobrze, bo gdybym miał, byłoby znacznie gorzej.

A teraz to, co faktycznie się przy tym okienku dzieje, i o czym nikt nie pisze.

Po pierwsze, ludzie przychodzą do mnie z brakującymi latami. To jest numer jeden mojej pracy. Człowiek przychodzi z wnioskiem o emeryturę, ma sześćdziesiąt siedem lat, i okazuje się, że w jego historii brakuje trzech lat z zakładu, który upadł w 1994 roku i którego dokumenty nie wiadomo gdzie są.

I ja mu mówię, co ma zrobić: szukać w archiwum, szukać świadków, złożyć zeznania dwóch osób, które z nim pracowały. I widzę, jak ten człowiek to przyjmuje, bo ma sześćdziesiąt siedem lat i ma znaleźć dwie osoby z 1992 roku.

Robiłem to setki razy. I część tych ludzi wraca po pół roku z kartką, na której dwie podpisane osoby poświadczają, że pracowały z nim na jednej hali. I te trzy lata wtedy wchodzą. I to jest najlepsza część mojej pracy.

Po drugie: panie, które przychodzą z zerową emeryturą. Nie przesadzam o zero — przychodzą kobiety, które mają osiem, dziewięć lat składkowych i trzydzieści lat w domu, i one dostają świadczenie, które jest symboliczne albo nie dostają nic ponad minimum, jeśli w ogóle mają prawo.

I ja im tłumaczę system, i one mnie słuchają, i nieraz pada zdanie: "ale ja pracowałam". I ja wiem, że pracowały. I wszystko, co mogę zrobić, to powiedzieć to na głos: "Wiem, że pani pracowała. System tego nie liczy."

Mówię to zdanie od jakichś dziesięciu lat. Nauczyłem się go sam. Nie ma go w żadnej instrukcji.

A teraz wyznanie.

Byłem nieuprzejmy. Wielokrotnie. Nie w sposób, który kwalifikowałby się do skargi, ale w taki, który ja umiem rozpoznać: krótsze odpowiedzi, mniej tłumaczenia, bardziej urzędowy język. Robiłem to pod koniec dnia, przy czterdziestym człowieku, i robiłem to częściej wobec ludzi, którzy wchodzili agresywnie.

Czyli ci, którzy mnie atakowali, dostawali ode mnie mniej informacji. A ponieważ oni atakowali, bo byli przerażeni, to znaczy, że dawałem mniej pomocy najbardziej przerażonym.

Zrozumiałem to w 2019 roku i od tego czasu pilnuję się świadomie, i nie zawsze mi wychodzi.

Jedna rzecz praktyczna dla wszystkich: sprawdźcie swoją historię ubezpieczenia teraz, nie w wieku sześćdziesięciu lat. Założenie profilu zajmuje kwadrans. Dziury da się załatać w 2026 roku, a w 2045 już prawie nie, bo świadków nie będzie.