Mój ojciec służył w milicji i dowiedziałem się, co robił, dopiero po jego śmierci.
Mam pięćdziesiąt osiem lat. Ojciec umarł w 2019 roku, miał osiemdziesiąt cztery lata.
Wiedziałem całe życie, że był w milicji. To nie była tajemnica w domu. Mówił "służyłem" i mówił o tym jak o pracy: zmiany, awanse, komenda. Odszedł w 1986 na emeryturę, więc całe moje dzieciństwo miałem ojca w mundurze.
Nie pytałem. To jest pierwsza rzecz, którą muszę o sobie napisać: miałem pięćdziesiąt dwa lata, kiedy on umarł, i nigdy w życiu nie zadałem mu jednego konkretnego pytania o lata osiemdziesiąte.
W 2021 roku złożyłem wniosek o dostęp do akt. Powód był prozaiczny — porządkowałem dokumenty po nim i trafiłem na numer, którego nie rozumiałem.
Dostałem teczkę w 2022.
Nie napiszę, co w niej było. Powiem tyle: nie był oficerem prowadzącym i nie ma tam jego podpisu pod niczym, co przeszłoby do podręcznika. Jest tam natomiast jego udział w konkretnych działaniach w konkretnym mieście w konkretnych miesiącach, i są tam nazwiska, i jedno z tych nazwisk znam, bo ten człowiek mieszkał trzy ulice dalej i umarł w 2011 roku.
Jego córka chodziła ze mną do klasy. Siedziałem z nią w jednej ławce w czwartej klasie.
Co z tym robię od trzech lat: nic.
Mam dwóch braci. Nie powiedziałem im. Starszy ma sześćdziesiąt jeden lat i jest chory, młodszy mieszka w Kanadzie od 1989 roku i tam wyjechał z powodów, o których też nigdy nie rozmawialiśmy.
Nie powiedziałem swoim dzieciom. Córka ma dwadzieścia dziewięć lat i napisała w szkole średniej wypracowanie o dziadku — o tym, jak dziadek pracował, żeby utrzymać rodzinę. Dostała piątkę. Mam to w pudełku.
I nie poszedłem do tej kobiety, córki tego człowieka. Mieszka w tym samym mieście. Widziałem ją w kościele na Wszystkich Świętych, w tym roku.
Myślałem o tym trzy lata i wiem, dlaczego nie poszedłem: bo nie wiem, po co bym szedł. Żeby przeprosić za coś, czego nie zrobiłem? Żeby jej powiedzieć coś, czego może nie wie, i zabrać jej spokój po czterdziestu latach?
Albo — i to jest prawdziwszy powód — żeby zdjąć to z siebie i położyć na niej.
Mój ojciec był dla mnie dobrym ojcem. To jest ta część, której nie umiem nikomu wytłumaczyć. Nauczył mnie jeździć na rowerze, pracował na dwie zmiany, był na moim ślubie i trzymał moje dzieci.
Są tu ludzie, którzy znaleźli coś w aktach? Co z tym zrobiliście? Powiedzieliście rodzeństwu, dzieciom? I czy ktoś poszedł do rodziny osoby z akt — i czy to komukolwiek pomogło?
Komentarze