Mam osiemnaście hektarów sadu jabłoniowego i od czterech lat sprzedaję jabłka poniżej kosztu produkcji.
Mam pięćdziesiąt trzy lata. Gospodarstwo w okolicach Grójca, przejąłem po ojcu w 1998 roku, wtedy było dziesięć hektarów. Rozbudowałem do osiemnastu w latach 2008 i 2014, oba razy na kredyt, i drugi kredyt spłacam do 2029 roku.
Najpierw liczby, bo bez liczb to będzie tylko narzekanie.
Koszt wyprodukowania kilograma jabłka deserowego u mnie, licząc wszystko — nawożenie, ochronę, przycinanie, zbiór, przechowanie w chłodni, amortyzację, paliwo, składki — wynosi w ostatnich latach około złotówki i dwudziestu groszy. To nie jest liczba, którą wymyśliłem.
To liczba z moich faktur, którą liczę co roku w styczniu.
Cena, jaką dostaję w skupie za jabłko przemysłowe, czyli na sok, wynosiła w 2023 roku trzydzieści pięć groszy. W 2024 było lepiej. W tym roku znowu jest źle.
Za deserowe dostaję więcej, ale deserowe to u mnie, w zależności od roku i od gradu, od czterdziestu do sześćdziesięciu procent zbioru. Resztę muszę oddać na przemysł.
Dlatego się nie spina. Nie z powodu jednego roku. Z powodu czterech.
Teraz to, co jest naprawdę trudne, i to nie są ceny.
Pracownicy. Przy zbiorze potrzebuję dwunastu osób na trzy tygodnie. Od 2016 roku byli to prawie wyłącznie Ukraińcy, ci sami ludzie, wracali co roku. Od 2022 roku skład się zmienił, część osób została w Polsce na stałe i poszła do lepiej płatnej pracy, i dobrze, i rozumiem to doskonale.
W tym roku miałem dziewięć osób zamiast dwunastu i zbierałem o pięć dni dłużej, a pięć dni we wrześniu to jest realna strata jakości.
I tu jest zdanie, które chciałem napisać: ja nie mogę zapłacić więcej. Przy cenie trzydzieści pięć groszy nie mogę. Czyli mój sad stoi na tym, że ktoś przyjeżdża zbierać jabłka za stawkę, której sam bym nie przyjął. Wiem o tym od dziewięciu lat i nic z tym nie zrobiłem, bo nie ma czego zrobić w pojedynkę.
I rzecz ostatnia, najcięższa.
Mój ojciec ma osiemdziesiąt jeden lat i mieszka w domu obok. I on co roku, we wrześniu, przychodzi do sadu. Nie pomaga już — nie może — ale chodzi między rzędami i patrzy.
I w tym roku, w październiku, zapytał mnie, ile dostałem. I ja mu powiedziałem prawdę, bo jest rolnikiem od sześćdziesięciu lat i by poznał kłamstwo.
I on stał, i powiedział jedno zdanie: "To po co my to wszystko sadziliśmy."
I ja nie odpowiedziałem, bo nie wiem. Te drzewa na dwóch hektarach sadziliśmy razem w 2001 roku, ja miałem dwadzieścia dziewięć lat, on pięćdziesiąt siedem, i to był najlepszy tydzień mojego życia.
A ja w tym roku nie powiedziałem ojcu jeszcze jednej rzeczy. W marcu dostałem ofertę od człowieka, który skupuje sady pod wycinkę — nie pod uprawę, pod wycinkę, bo drewno jabłoniowe ma swoją cenę, a grunt pod Grójcem swoją. Oferta była wyższa niż to, co ten sad dał mi przez ostatnie cztery lata razem.
Nie odpisałem. I nie usunąłem tej wiadomości, i mam ją od marca w telefonie, i otwieram ją jakieś dwa razy w miesiącu, zwykle wieczorem, zwykle po tym, jak sprawdzę ceny.
Komentarze