W wojsku w 1987 roku byłem tym, komu to robili, a w 1988 byłem tym, kto to robił, i mój syn wiosną wstąpił do WOT-u.
Mam pięćdziesiąt dziewięć lat. Zasadnicza służba wojskowa, dwa lata, od listopada 1986 do października 1988. Jednostka pod Szczecinem.
Dla młodszych, bo bez tego nic z tego wpisu nie wyjdzie: w tamtym wojsku był system, który nazywało się "fala". Nowy żołnierz, pierwsze pół roku, nazywał się kot. Ostatnie pół roku to był dziadek. Kot pracował na dziadka. To nie było łamanie zasad — to było drugie prawo, równoległe do regulaminu, i kadra o nim wiedziała.
Mój pierwszy rok, konkretnie:
Prałem mundur innego człowieka. Nie swój — jego. Przez cztery miesiące.
Spałem cztery godziny na dobę, bo po capstrzyku zaczynała się druga robota: podłogi, buty, przyszywanie.
Przyjechałem na jednostkę ważąc sześćdziesiąt jeden kilogramów. W marcu 1987 ważyłem pięćdziesiąt cztery.
W lutym 1987 dostałem w umywalni i miałem złamany nos. W raporcie było, że się poślizgnąłem, i ja tak powiedziałem, bo tak się mówiło.
I przez te miesiące trzymałem się jednej myśli, i tę myśl pamiętam do dziś słowo w słowo: ja tak nie będę robił.
A teraz drugi rok.
Nie będę pisał, że "wszyscy tak robili", chociaż wszyscy tak robili. Napiszę, co robiłem ja.
Zabierałem paczki. Z domu przychodziły paczki i my je otwieraliśmy i brali, co chcieli, i ja brałem.
Kazałem myć korytarz trzy razy pod rząd, nie po to, żeby był czysty.
I to, z czym naprawdę przyszedłem tu dziś.
Kwiecień 1988. W sali był chłopak z okolic Zamościa, dziewiętnaście lat, miał na imię Darek. Zmoczył w nocy łóżko.
W tamtym wojsku to był koniec człowieka.
Ja byłem wtedy w tej sali najstarszy służbą. Jedno moje zdanie by to zamknęło. Jedno zdanie.
Nie powiedziałem go. Stałem przy oknie i śmiałem się razem z nimi, a potem przez trzy dni robili mu rzeczy, których tu nie będę opisywał, i ja o tym wiedziałem i nie wszedłem.
Wystąpił o przeniesienie i w maju go przenieśli.
Nie znam jego nazwiska. Mam imię i miasto i nic więcej, i szukałem w internecie, w 2016 i jeszcze raz w 2021, i to oczywiście nie tak działa.
Teraz mój syn.
Ma dwadzieścia siedem lat. W marcu wstąpił do Wojsk Obrony Terytorialnej. Przyszedł na obiad w mundurze, moja żona zrobiła mu zdjęcie przy drzwiach, teściowa była dumna.
A on stanął przede mną i powiedział: "tato, powiedz coś".
Ja powiedziałem: "ładnie wyglądasz".
I wiem, że dzisiejsze wojsko to nie tamto wojsko, i nie o to się boję. Wiem, że on ma szkolenia, procedury, telefon i matkę, która zadzwoni.
Boję się o jedno: on kiedyś będzie przez tydzień tym, kto ma nad kimś władzę. Każdy kiedyś jest.
I ja mu przez dwadzieścia siedem lat nie powiedziałem ani jednego zdania o tym, co człowiek robi, kiedy tę władzę dostanie.
Komentarze