1998'de askerde bir şeye şahit oldum, hiçbir şey yapmadım, ve yirmi yedi yıl sonra hâlâ o çocuğun adını hatırlıyorum.

Benim askerliğim 1997'nin sonunda başladı. On sekiz ay. Nerede olduğumu yazmayacağım.

Birliğimizde bir er vardı. Benden dört ay sonra gelmişti. Küçük, zayıf, konuşurken kelimeleri biraz takılarak söyleyen bir çocuk. Köyden gelmişti ve okuması zayıftı — mektup yazdırırdı, bana da yazdırdı iki kere.

Ona yapılan şeyi anlatmayacağım. Dayak değil — dayak olsaydı daha kolay anlatırdım. Yapılan şey sürekliydi, günlük, ve küçük küçük şeylerden oluşuyordu, ve bunu yapan iki kişiydi ve ikisi de bizden kıdemliydi.

Ve biz — o koğuşta on yedi kişi — bakıyorduk.

Ne yapabilirdim: bölük komutanına gidebilirdim. Bu mümkündü. Bizim bölük komutanı kötü bir adam değildi, ben onu altı ay tanıdım, o adam bir şey yapabilirdi.

Gitmedim.

Neden gitmedim, dürüst sebeplerle, sırayla: çünkü on yedi kişi bakıyordu ve ben on yedinci kişi olmak istemedim, yani ispiyoncu. Çünkü altı ayım kalmıştı ve altı ay uzun bir zaman. Ve çünkü — ve bu en kötüsü — o çocuğa yapılan şey bana yapılmadığı sürece, bana yapılmıyordu.

Bir kere bir şey yaptım. Bir kere. Bir gece, nöbet değişiminde, ona bir sigara verdim ve "geçer" dedim.

"Geçer." Yirmi yedi yıldır bu kelimeyi düşünüyorum. Ona bir sigara verdim ve bir yalan söyledim ve yattım.

Terhis oldum, Mayıs 1999. Hayatım oldu. Evlendim, iki oğlum var, biri otuz yaşında.

Ve 2011'de bir şey oldu. Facebook'ta, o yıllarda herkes herkesi arıyordu. Onun adını yazdım. Buldum.

Profilinde eşi ve iki çocuğu vardı. Köyünde yaşıyordu. İyi görünüyordu.

Arkadaşlık isteği göndermedim. Baktım, on dakika, ve çıktım.

Ve on dört yıl boyunca her birkaç ayda bir, o profili yine açtım. Hâlâ açıyorum. Arkadaş olmadık. O benim adımı hatırlıyor mu bilmiyorum.

Benim büyük oğlum bedelli yaptı, küçük oğlum gelecek yıl gidecek. Ve ona ne diyeceğimi bilmiyorum. "Oğlum, bir şey görürsen söyle" mi diyeceğim? Ben söylemedim.

Burada askerlikte böyle bir şey gören var mı? Söyleyen var mı — ne oldu? Ve bir şey daha: yirmi yedi yıl sonra o adama yazmak, onun için bir şey mi olur, yoksa sadece benim rahatlamam için mi? Çünkü ben kendimi kandırmak istemiyorum.