Bu ülkede insanların ne zaman battığını, altınını bozdurduğu gün öğreniyorum.

Elli dört yaşındayım. Dükkân babamdan kaldı, 1999'da devraldım. İlçe merkezinde, aynı caddede, aynı vitrin.

Bu mesleği anlatmak için önce şunu söylemem gerekiyor: ben mücevher satmıyorum. Türkiye'de kuyumcu, mahallenin bankasıdır. İnsanlar bana altın alıp satmaya gelir ama yaptıkları şey tasarruf etmek ve tasarrufu bozmaktır.

Ve bu yüzden benim dükkânım bir göstergedir.

Nasıl bir gösterge olduğunu anlatayım. Yılın normal bir ayında bana gelen müşterinin yarısı alıcı, yarısı satıcıdır. Düğün sezonunda alıcı artar. Eylülde — okulların açıldığı ay — satıcı artar, her yıl, yirmi altı yıldır. Ocakta artar, çünkü aralıkta borçlar birikir. Ve kurban bayramından önce artar.

Yani ben, bu ilçenin mali takvimini vitrinimden okuyorum.

Ve insanları tanıyorum. Yirmi altı yıl. Bir kadın bana 2003'te düğün takısını almaya geldi, 2009'da ilk çocuğu için bilezik aldı, 2014'te bir bilezik bozdurdu, 2018'de iki tane bozdurdu, ve 2021'de o düğün setini getirdi.

O seti ben satmıştım. Kutusunu tanıdım.

Ve ben hiçbir şey söylemedim. Tarttım, fiyat verdim, ödedim. Çünkü söyleyeceğim her şey — "hayırdır", "bir sıkıntı mı var" — o kadının o dükkândan çıkarken taşıyacağı yükü ağırlaştırırdı. Yirmi altı yılda öğrendiğim tek meslek sırrı bu: bozdurmaya gelen insana soru sorulmaz.

Şimdi asıl yazmak istediğim şey.

Ben bu işte dürüstüm. Tam tartarım, işçilik payını söylerim, milim şaşmam. Babamdan bunu aldım ve yirmi altı yılda tek bir şikâyet almadım.

Ve dürüst olmak yetmiyor, çünkü işin yapısı şu: ben insanların en kötü günlerinde onların en değerli şeyini, piyasa fiyatından alıyorum. Piyasa fiyatı adildir. Ama adil fiyat, insanın mecburiyetini hesaplamaz.

Ve ben bundan para kazanıyorum. Açıkça yazayım: 2018'den sonra, ekonomi bozuldukça, benim ciro yükseldi. Çünkü hareket arttı. Hem alan hem satan arttı. Ve ben bunu bir akşam, 2022'nin sonunda, defteri kapatırken anladım ve o akşam eve yürüyerek gittim.

Bir de şu var. Üç yıldır kimse çeyiz altını almıyor gibi. Yani alıyor, ama tek tek, gramla. Eskiden bir aile gelir, bir set alır. Şimdi bir anne gelir, bir çeyrek alır, üç ay sonra bir çeyrek daha. Düğüne kadar yedi sekiz kere gelir.

Bu ne demek biliyor musunuz? Bu, bir ailenin bir seti bir seferde alamaması demek. Ben bunu vitrinin arkasından, kimsenin istatistik tutmadığı bir yerden görüyorum.

Oğlum yirmi dört yaşında, mühendis, Ankara'da. Dükkânı istemiyor. Ve ben ona hiç ısrar etmedim, çünkü ben bu caddede kırk yıl sonra kuyumcu kalacağını düşünmüyorum.

Ama bir şey var ki onu bile söylemiyorum: ben bu dükkânı kapattığım gün, bu ilçede, o kadının o kutuyu getirebileceği ve hiç soru sorulmayacağı bir yer kalmayacak.