Annemin dikiş makinesi salonumda duruyor ve ben onu çalıştırmayı bilmiyorum.

Kırk yaşındayım. Annem 2020'nin kasımında vefat etti, altmış dokuz yaşında.

Makine: 1979 model, ayaklı, kaide kısmı ahşap, siyah gövde. Annem onu 1980'de çeyiz parasıyla almış — ki bu bir kadının çeyiz parasını neye harcadığını gösteren bir bilgi ve ben bunu 2020'de, ölümünden sonra, halamdan öğrendim.

Annem o makineyle kırk yıl para kazandı.

Rakamlar, çünkü annemin hayatını rakamlarla anlatmak ona yapılabilecek en doğru şey:

1982'den 2016'ya kadar, evde dikiş dikti. Mahallenin terzisi oydu. Etek, pantolon paçası, abiye tadilatı, perde.

2016'da elleri artık tutmadı — romatizma — ve bıraktı.

Ve o kırk yılda üç çocuk okuttu. Ben ve iki kardeşim. İkisi üniversite, biri lise. Babam bir fabrikada çalıştı ve maaşı ev kirasına ve faturalara gitti, ve okul masrafı — kitap, dershane, servis, harç — o makineden çıktı.

Ben mühendisim. Ve mühendisliğimi, somut olarak, bir dikiş makinesinin pedalı ödedi.

Şimdi makine nerede: benim salonumda, pencerenin yanında, üstünde bir dantel ve bir çerçeve.

Yani bir mobilya oldu.

Beş yıl.

Ve ben onu çalıştırmayı bilmiyorum. Hiç bilmedim. Kırk yaşındayım ve o makinenin ipini nasıl takacağımı bilmiyorum, mekiği nereye koyacağımı bilmiyorum, ve bir kez bile denemedim.

Ve şunu da yazayım: annem bana hiç öğretmedi, çünkü ben erkeğim ve 1990'ların Türkiye'sinde bir anne oğluna dikiş öğretmiyordu, ve ben de hiç sormadım.

Kız kardeşim biliyor. O biliyor, annem ona öğretti, ve kardeşim şimdi Ankara'da bir bankada çalışıyor ve beş yılda bir kere dikiş dikti.

Ve makine bende, çünkü ev benim, çünkü büyük oğlan benim.

Şimdi beni buraya getiren şey:

Geçen ay makinenin kapağını açtım. Beş yılda ilk kez.

İçinde, mekiğin yanındaki küçük bölmede, annemin şeyleri vardı: üç makara iplik, bir yüksük, bir makas, ve katlanmış bir kâğıt.

Kâğıtta bir liste var. Annemin el yazısıyla. Yedi isim ve yanlarında rakamlar.

Ve ben o isimlerin dördünü tanıyorum: mahalleden komşular. Rakamlar küçük — 2016 parasıyla bir etek tadilatı kadar.

Annem, bıraktığı yıl, kimlerden para alacağını bir kâğıda yazmış ve mekiğin yanına koymuş.

Ve o dört kadının üçü hâlâ aynı mahallede yaşıyor.

Ve ben bir ay boyunca bu kâğıtla ne yapacağımı düşündüm. Gitsem ne diyeceğim — "annem size şu kadar yazmış"? Dokuz yıl sonra, ölmüş bir kadının alacağını, mühendis oğlu toplamaya mı gidecek?

Hayır. Gitmeyeceğim.

Ama şunu yapacağım ve bu yüzden yazıyorum: bu kâğıdı çerçeveleteceğim. Annemin o makineyle yaptığı işin tek yazılı kanıtı bu yedi satır, çünkü ne fatura var, ne defter, ne sigorta, ne bir kuruş emeklilik.

Kırk yıl çalışmış bir kadının resmî kaydı: sıfır gün.